Kısa cevap
Eski tip vidalı (buşonlu) sigortalardan otomatik sigortaya geçiş, sigortaların tek tek değiştirilmesiyle değil, panonun kaçak akım korumasıyla birlikte yenilenmesiyle yapılır. Otomatik sigorta attığında parça değiştirmeyi gerektirmez ve tel sarma gibi tehlikeli alışkanlıkların önünü keser. Sigorta değerlerini kablo ve devre yapısına göre elektrikçi belirler.
Çerkezköy ve Kapaklı’da özellikle eski apartmanlarda ve müstakil evlerde hâlâ porselen gövdeli, vidalı sigortalarla karşılaşıyoruz. Bu sigortalar yıllarca görevini yapmış olabilir; ancak bugünün ev düzeninde hem kullanımı zahmetlidir hem de yanlış müdahaleye çok açıktır. Aşağıda eski sigortayı nasıl tanıyacağınızı, hangi alışkanlıkların risk yarattığını ve otomatik sigortaya geçişin nasıl planlandığını adım adım anlatıyoruz.
Eski sigortadan otomatik sigortaya geçerken bilmeniz gereken 6 konu
1. Eski tip sigortayı nasıl tanırsınız?
Eski sigortalar genellikle yuvarlak, porselen bir gövdeye ve elle çevrilerek açılan vidalı bir kapağa sahiptir. Kapağın içinde buşon denen, içinden ince bir tel geçen küçük bir kartuş bulunur; aşırı akım geldiğinde bu tel erir ve devre kesilir. Bazı buşonların ucunda, attığını gösteren küçük renkli bir gösterge bulunur. Panonuzda bu yapıyı görüyorsanız, evinizde eski sigorta sistemi kullanılıyor demektir. Bunu anlamak için kapakları açmanıza gerek yok; dışarıdan bakmak yeterlidir.
2. Buşon değiştirmek göründüğü kadar basit değil
Eski sistemde sigorta attığında yanan buşonun yenisiyle değiştirilmesi gerekir. Sorun şu ki elde doğru buşon yoksa, “nasıl olsa uyar” diye farklı değerde bir parça takılabilir. Devreye uygun olmayan bir buşon, kabloyu koruması gereken anda devreyi kesmeyebilir. Kablo bu yükü taşıyamadığında ısınır ve bağlantı noktaları zorlanır. Bu yüzden buşon değişimini de elektrikçiye bırakmak en güvenli yoldur.
3. Tel sarmak: yapılmaması gereken en tehlikeli alışkanlık
Yanan buşonun etrafına ya da içine tel sararak sigortayı “çalışır” hâle getirmek eski binalarda hâlâ rastlanan bir alışkanlık. Bunu yapmayın. Sigortanın tek görevi, sorun olduğunda devreyi kesmektir; tel sarıldığında bu koruma tamamen ortadan kalkar. Böyle bir devrede aşırı yük ya da kısa devre olduğunda elektrik kesilmez, kablolar ve bağlantılar ısınır, panoda ve duvar içinde hasar oluşabilir. Panonuzda daha önce tel sarılmış bir sigorta olduğundan şüpheleniyorsanız, o devreyi kullanmadan elektrikçiye haber verin.
4. Otomatik sigorta günlük hayatta ne değiştirir?
Otomatik sigorta, aşırı yük veya kısa devre olduğunda devreyi kendiliğinden keser; sorun giderildikten sonra kolu yeniden kaldırılarak devre açılır. Parça değiştirmek gerekmez, elde yedek bulundurma derdi kalmaz ve yanlış parça takma riski ortadan kalkar. Ayrıca devreler ayrı ayrı sigortalara bağlandığında, bir odadaki arıza bütün evin elektriğini kesmez. Bir uyarı: otomatik sigorta üst üste atıyorsa kolu tekrar tekrar kaldırmak çözüm değildir. Bu durumun olası nedenlerini sigorta sürekli atıyorsa yazımızda anlattık.
5. Geçişte kaçak akım koruması da eklenir
Eski sigortalar da, otomatik sigortalar da kabloyu korur; insanı elektrik çarpmasına karşı koruyan ise kaçak akım rölesidir. Eski panolarda bu koruma çoğunlukla bulunmaz. Bu yüzden otomatik sigortaya geçiş, kaçak akım rölesinin eklenmesi için de en doğru zamandır. Rölenin nasıl çalıştığını ve neden atabileceğini kaçak akım rölesi neden atar yazımızda bulabilirsiniz.
6. Değişim tek tek sigorta ile değil, pano olarak yapılır
Eski sigortaları söküp yerlerine birer otomatik sigorta koymak çoğu zaman mümkün ya da doğru değildir. Geçiş; uygun bir pano kutusu, sigortaların takıldığı ray, bağlantıların yenilenmesi, devrelerin ayrılması ve etiketlenmesi ile birlikte yapılır. Sigortaların değeri de kabloya ve devrenin kullanımına göre seçilir. Bu yüzden “daha büyük sigorta takalım, atmasın” yaklaşımı yanlıştır; değer seçimini elektrikçi yerinde yapar.
Belirtiler ve yapılması gerekenler
| Belirti | Olası neden | Ne yapılmalı? |
|---|---|---|
| Panoda porselen, vidalı sigortalar var | Eski sigorta sistemi kullanılıyor | Pano yenileme için elektrikçiye danışın |
| Sigorta atınca buşon bulunamıyor | Sistem parça değişimine bağlı | Farklı parça takmayın, elektrikçi çağırın |
| Buşonda tel sarılı gibi görünüyor | Daha önce yanlış müdahale yapılmış | O devreyi kullanmayın, kontrol ettirin |
| Bir arızada bütün ev kararıyor | Devreler ayrılmamış | Devre ayrımlı yeni pano planlatın |
| Panoda kaçak akım rölesi yok | Pano bu koruma olmadan kurulmuş | Geçişle birlikte röle eklenmesini isteyin |
| Sigorta kutusu ısınıyor ya da kararmış | Gevşek bağlantı veya aşırı yük | Dokunmayın, elektrikçiye haber verin |
Ne zaman acildir?
Eski sigortalardan biri ya da pano yanık kokuyorsa, çıtırtı sesi geliyorsa, porselen gövdede çatlak, kararma veya erime izi görüyorsanız beklemeyin. Kuru ve güvenli bir yerden ulaşabiliyorsanız ana şalteri kapatın, sigortalara dokunmayın ve bir elektrikçi çağırın. Tel sarılmış bir sigortanın bulunduğu devrede kablo ısınması belirtileri, yani sıcak priz, koku ya da kararma varsa durumu ertelemeyin. Duman ya da alev varsa önce 112’yi arayın. Panonun neden ısındığını daha ayrıntılı merak ediyorsanız elektrik panosu neden ısınır yazımıza bakabilirsiniz.
Geçişte elektrikçi neleri kontrol eder?
Otomatik sigortaya geçiş öncesinde elektrikçi önce mevcut panoyu ve beslediği devreleri inceler. Hangi sigortanın hangi bölümü beslediğini çıkarır, kabloların ve bağlantıların görünen durumuna bakar, evde ayrı hat gerektirebilecek yüklü cihazları not eder. Daha önce tel sarılmış ya da yanlış parça takılmış bir devre varsa, o hatta ısınmaya bağlı bir hasar olup olmadığını değerlendirir.
İşin kapsamını ve maliyetini de bu inceleme belirler: devre sayısı, eklenecek kaçak akım koruması, panonun yerinde kalıp kalmayacağı ve tesisatta ek düzenleme gerekip gerekmediği. Yeni bir eve taşınıyorsanız bu kontrolü taşınmadan önce yaptırmak işinizi kolaylaştırır; ayrıntılar için taşınma öncesi elektrik tesisatı kontrolü yazımıza göz atabilirsiniz.
Uyarı: Buşon değiştirmeyin, sigortalara tel sarmayın ve pano içine müdahale etmeyin; eski sigortadan otomatik sigortaya geçiş yalnızca elektrikçi tarafından yapılmalıdır.
Çerkezköy ve Kapaklı’da otomatik sigortaya geçiş için uzman desteği
DMR Elektrik olarak Çerkezköy, Kapaklı, Veliköy ve Karaağaç’ta 7/24 hizmet veriyoruz. Eski vidalı sigortaların kaldırılması, otomatik sigorta ve kaçak akım rölesiyle yeni pano kurulması, devrelerin ayrılıp etiketlenmesi gibi işler için elektrik panosu montaj, yenileme ve bakım sayfamızı inceleyebilirsiniz. Panonuzdaki sigortaların tipinden emin değilseniz telefon ya da WhatsApp üzerinden 0542 608 01 59 numarasına yazabilir veya arayabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Eski sigortalar hâlâ kullanılabilir mi?
Çalışıyor olmaları güvenli oldukları anlamına gelmez. Parça değişimine bağlı olmaları, yanlış müdahaleye açık olmaları ve kaçak akım koruması sunmamaları nedeniyle yenilenmeleri önerilir. Panonun durumunu yerinde görmeden kesin bir şey söylemek doğru olmaz.
Buşon ile otomatik sigorta arasındaki fark nedir?
Buşon, içindeki tel eriyerek devreyi keser ve her atışta yenisiyle değiştirilmesi gerekir. Otomatik sigorta ise devreyi keser, sorun giderildikten sonra kolu kaldırılarak yeniden kullanılır.
Sigortaya tel sarmak neden bu kadar tehlikeli?
Tel sarıldığında sigorta artık devreyi kesemez. Aşırı yük ya da kısa devre durumunda elektrik akmaya devam eder ve kablolar ısınarak zarar görebilir. Bu yüzden böyle bir müdahale hiçbir koşulda yapılmamalıdır.
Otomatik sigortaya geçince kaçak akım rölesi de şart mı?
Otomatik sigorta kabloyu, kaçak akım rölesi ise insanı korur; ikisi farklı işler görür. Pano yenilenirken kaçak akım korumasının da eklenmesi, güvenliği bir bütün olarak ele almanın en doğru yoludur.
Otomatik sigorta sık atıyorsa daha büyüğünü taksak olur mu?
Hayır. Sigortanın değeri kabloya ve devreye göre seçilir; daha büyüğünü takmak kabloyu korumasız bırakabilir. Sık atmanın nedeni bulunmalı, bunun için elektrikçiye başvurulmalıdır.
